Hizmet Tespiti Davası

Bu yazımızda temel düzeyde hizmet tespiti davasına ilişkin bilgiler verilecektir.

Hukukumuzda, istisnaları olmakla birlikte çalışanların sigorta bildirimlerinin yapılması zorunludur. Ancak günümüzde birçok işveren, çalışanlarını kuruma bildirmemekte yahut eksik bildirimde bulunmakta ve kayıt dışı işçi istihdam etmektedirler.

Sigorta bildirimleri yapılmayan veya eksik yapılan işçiler, işverenin yanında verdikleri kayıt dışı hizmetin tespit edilmesini mahkemeden isteyebilmektedirler. Bu noktada işçi tarafından açılan davaya uygulamada hizmet tespiti davası denilmektedir.

5510 sy. Kanunun md. 86/IX hükmünde ” Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.” hükmü bulunmaktadır.

Bu hükme göre işçinin davayı açabilmesi için, bir işveren yanında hizmet sözleşmesi ile çalışmış ve bu çalışmanın bildirilmemiş yahut kanunda belirtilen unsurlarda eksiklik yapılarak bildirilmiş olması gerekmektedir.

Hizmet Sözleşmesinin şartları iş kanununda bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme olarak tanımlanmış ve Yargıtay uygulamasına şu şekilde bildirilmiştir:

1- İşçinin işverenin talimatlarına göre hareket etmesi,
2- İş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi,
3- İşin işverene ait işyerinde görülmesi,
4- Malzemenin işveren tarafından sağlanması,
5- İş görenin işin görülme tarzı bakımından iş sahibinden talimat alması,
6- İşin iş sahibi veya bir yardımcısı tarafından kontrol edilmesi,
7- Bir sermaye koymadan ve kendine ait bir organizasyonu olmadan faaliyet göstermesi
8- İşçinin, işverenin belirlediği koşullarda çalışırken, kendi yaratıcı gücünü kullanması,
9- İşverenin isteği doğrultusunda işin yapılması için serbest hareket etmesi,
10- Çalışanın işyerinde kullanılan üretim araçlarına sahip olmaması.
11- Kar ve zarara katılmaması,
12- Girişimcinin sahip olduğu karar verme özgürlüğüne sahip olmaması.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hizmet tespiti davası için görevli mahkeme 5510 sy. Kanun md. 86/IX uyarınca iş mahkemesidir. İş mahkemesinin bulunmadığı yerlerde, bu davaya iş mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakacaktır.

Dava açılırken, davalı olarak işverenle birlikte Sosyal Güvenlik Kurumunun da gösterilmesi gerekmektedir.

Yetkili mahkeme ise,  açıldığı tarihte davalının ikametgahı sayılan yer mahkemesi veya işçinin işini yaptığı işyerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Ayrıca SGK’ye karşı açılan davalarda SGK İl Müdürlüklerinin bulunduğu yer mahkemeleri de yetkilidir.

Dava açma süresi

Yukarıda anılan kanun hükmüne göre hizmet tespiti davasının, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde açılması gerekmektedir. bu beş yıllık süre hak düşürücü olup, sürenin geçmesi halında dava açma hakkı kaybedilecektir.

Bu sürenin bazı istisnalar bulunmaktadır. Yargıtay içtihatları uyarınca istisnalar şunlardır:

– Müfettiş durum tespit tutanağı ya da tahkikat raporlarıyla çalışma tespit edilmişse,
– Asgari işçilik incelemesi neticesinde işverenden sigortalının primleri Kurumca icra yoluyla tahsil edilmişse,
– İşveren imzalı ücret tediye bordrosunda sigortalıdan sigorta primi kestiğini açıkça gösterdiği halde sigorta primini Kuruma yatırmamışsa,
– Sigortalı durumunda iken memurluğa geçmiş olursa,
– İşe giriş bildirgesi Kuruma süresinde verilmiş; fakat bordrosu ve primi SGK’ya intikal ettirilmemişse,
– İşçilik hakları tazminatlarına (ihbar, kıdem tazminatı, ücret alacağı vs.) ilişkin aynı döneme ait kesin hüküm niteliğini taşıyan yargı kararları varsa, hizmet tespit davaları hak düşürücü süreye uğramaz.

Av. Yıldıray Çıvgın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: