Hizmet Tespiti, Resen Araştırma İlkesi

T.C.
YARGITAY
ONUNCU HUKUK DAİRESİ

Esas: 2020/5650
Karar: 2020/7750
Tarih: 28.12.2020
  • HİZMET TESPİTİ İSTEMİ
  • PRİM BELGELERİ
  • İŞYERİ KAYITLARI
  • RE´SEN ARAŞTIRMA İLKESİ

(506 s. SSK m. 79) (5510 s. Sosyal ve Genel Sağlık Sigortası K m. 86) (4857 s. İş K m. 13, 63)
ÖZETDava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı ve özellikle dinlenen tanıkların, davacının günün belirli saatlerinde işyerinde bulunan kantini kendi nam ve hesabına çalıştırdığı, günün belirli saatlerinde ise aynı işyerinde temizlik işçisi olarak çalıştığı beyanları karşısında; mahkemece re’sen araştırma ilkesi doğrultusunda davacının temizlik hizmetinde kısmi zamanlı çalışma hususu irdelenmeli; davacının, davalı işyerinde yaptığı temizlik faaliyetini periyodik olarak hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yaptığı ve bunun için ne kadar zaman harcadığı araştırılmalı, günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesi ile 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanununun 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63. maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında, dava değerlendirildiğinde; tüm dosya kapsamı ve özellikle dinlenen tanıkların, davacının günün belirli saatlerinde işyerinde bulunan kantini kendi nam ve hesabına çalıştırdığı, günün belirli saatlerinde ise aynı işyerinde temizlik işçisi olarak çalıştığı beyanları karşısında; mahkemece re’sen araştırma ilkesi doğrultusunda davacının temizlik hizmetinde kısmi zamanlı çalışma hususu irdelenmeli; davacının, davalı işyerinde yaptığı temizlik faaliyetini periyodik olarak hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yaptığı ve bunun için ne kadar zaman harcadığı araştırılmalı, günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma, inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde … Güvenlik Danışmanlık ve Eğitim Hizmetleri A.Ş.’ye iadesine, 28.12.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Not: Corpus’da yer alan içtihat metinlerinin basılı yayında ve ticari olmayan elektronik ortamda kullanılması referans gösterilmek şartıyla (www.corpus.com.tr) serbesttir.

Av. Yıldıray ÇIVGIN

Bir Cevap Yazın